Het gebeurt weleens dat mensen zeggen dat ze een allergie ergens voor hebben, terwijl als je dan even doorvraagt je erachter komt dat het meer een intolerantie is. In dit artikel leg ik uit wat het verschil is tussen een allergie en een intolerantie, welk onderscheid je in intoleranties nog meer kan maken en waarom het belangrijk is om het verschil tussen dit soort lichamelijke reacties te weten.
Want *spoiler* je kunt er wat aan doen!
Wat is een allergie?
Een allergie is een directe immuunreactie op een allergeen. Dat betekent: je komt in aanraking met iets (pollen, stofmijt, noten, latex, etc.) en je immuunsysteem heeft gelijk al een afweerreactie paraat staan. Het immuunsysteem heeft als het ware geprogrammeerd staan: dat is gevaarlijk en daar moet ik direct op reageren. Bij een allergie zijn bepaalde antistoffen reacties verbonden (IgA, IgE, IgG) en dat zijn een soort signaaleiwitten. Zodra het immuunsysteem iets bedreigends detecteert geven zij het signaal af aan mestcellen om stoffen zoals histamine, cytokinen, granulocyten-macrofagen-coloniestimulerende factor (GM-CSF), leukotriënen, heparine en vele proteasen vrij te maken op de plek waar een vreemd eiwit of lichaam het lichaam binnendringt. Een allergie veroorzaakt de typische allergische klachten zoals niezen, jeuk, huiduitslag of benauwdheid (astma). Maar het kan ook levensbedreigende reacties veroorzaken zoals anafalactische shock. Het proces van een allergie in het kort:
-
- Sensibilisatie: de eerste keer dat je lichaam met het allergeen in aanraking komt, maakt je immuunsysteem IgE-antistoffen aan (Immunoglobuline E). Deze antistoffen gaan “wonen” op mestcellen en basofielen.
- Hernieuwd contact: bij een volgend contact met dat allergeen bindt het IgE op de mestcellen aan het allergeen.
- Mestcellen reageren: de mestcellen springen aan en geven histamine en andere mediatoren (bv. leukotriënen, prostaglandines) af op de plek waar een vreemd eiwit het lichaam binnendringt.
- Symptomen treden op: vaak snel, binnen minuten tot vaak maximaal een uur. Symptomen kunnen o.a. zijn: jeuk, roodheid, zwelling, benauwdheid, niezen, waterige ogen en soms shockachtige reacties bij heftige allergieën (anafylaxie).
De belangrijkste eigenschappen van een allergie zijn:
- Allergieën zijn meestal gerelateerd aan een duidelijk allergeen.
- De reactie is meestal relatief snel na contact.
- Je immuunsysteem is er actief bij betrokken, via antistoffen (IgA, IgE, IgG).
Wat is een intolerantie?
Intoleranties zijn anders. Bij een intolerantie is er sprake van een “vertraagde” of minder acute reactie, meestal geen immuunreactie (of op zijn minst geen IgE-gemedieerde reactie). Bij een intolerantie gaat het meer om het niet kunnen verwerken, metaboliseren of afbreken van bepaalde stoffen. Oorzaken van een intolerantie kunnen zijn:
- Eetgewoonten: voor een goede spijsvertering en opname van voedingsstoffen moet voedsel goed gekauwd worden en langzaam worden gegeten zodat het zich mengt met speeksel, en moet het lichaam de juiste enzymen aanmaken om het voedsel te verteren. Gehaast, te snel, te veel of eten tijdens stress kan de vertering verstoren wat tot klachten kan leiden.
- Enzymtekorten: zelfs met goede eetgewoonten kunnen er problemen ontstaan door disbalans in de lichaamschemie, zoals bijnierzwakte, leverbelasting, enzymtekorten, verstoorde darm-pH, darmontstekingen of infecties. Een bekend voorbeeld is dat veel mensen het enzym missen om melksuiker af te breken, waardoor reacties op melkproducten ontstaan.
- Lekkende darm (Leaky Gut): bij een lekkende darm is de darmwand te doorlaatbaar. Onverteerde voedseldeeltjes komen in de bloedbaan en veroorzaken reacties. De belangrijkste oorzaak is een verkeerd voedingspatroon. Andere oorzaken kunnen zijn bacteriële of virale infecties, parasieten zoals candida of amoeben, ziekten als Crohn of coeliakie, maar ook alcohol, pijnstillers, voedingstekorten, antibioticagebruik, te veel suiker, stress of andere spijsverteringsproblemen.
- Natuurlijke stoffen: ook natuurlijke stoffen kunnen reacties geven, zoals koper in soja, vetten in noten of salicylaten of oxalaten in fruit, groenten en noten.
- Voedselbewerking: veel voedingsmiddelen zijn genetisch aangepast, wat sommige mensen moeilijk kunnen verteren. Bewerking en raffinage kunnen intoleranties versterken. Zo kunnen sommigen wel rauwe melk verdragen maar niet gepasteuriseerde, gehomogeniseerde melk van koeien die groeihormonen en antibiotica krijgen. Bewerkt voedsel bevat vaak ook pesticiden en veel toevoegingen die reacties kunnen uitlokken.
De belangrijkste punten van een intolerantie zijn:
- De klachten zijn vaak vertraagd: uren na het eten of contact. Je merkt het niet meteen, het bouwt zich op.
- Het wordt vaak veroorzaakt door iets wat je eet. Bepaalde onnatuurlijke of toxische stoffen of natuurlijke voedselstoffen (zoals oxalaten),
- De klachten zitten vaak in je maag-darmstelsel doordat je bepaalde enzymen mist om de stof af te breken. Dit resulterrt in buikpijn, opgeblazen gevoel, diarree, winderigheid. Soms ook hoofdpijn, huidproblemen, vermoeidheid, afhankelijk van wat de stof in je lichaam doet.
- Er is geen “allergeen” dat specifiek met een IgE-reactie werkt zoals bij allergieën.
Wat is een histamine-intolerantie?
Een histamine-intolerantie is een specifieke vorm van een intolerantie, waarbij het probleem vooral zit in de afbraak van histamine en de hoeveelheid histamine die je binnenkrijgt. Histamine zit in voeding (oude kaas, vis, gefermenteerde producten, bepaalde groenten & fruit etc.) maar wordt ook in je lichaam gebruikt. Het is een mediator in allerlei processen (bv. immuunreactie, regulatie van maagzuur, neurotransmissie). Normaal afbraakproces:
- DAO (Diamine Oxidase). Dit bevindt zich vooral in de darmen en breekt histamine af.
- HNMT (Histamine-N-Methyl-Transferase). Dit bevindt zich vooral in weefsels van de lever en ademhalingsorganen en breekt daar de histamine af.
Bij een histamine-intolerantie:
- DAO of HNMT werkt niet voldoende of is onderdrukt.
- Je krijgt te veel histamine binnen of je lichaam maakt te veel aan. Of beide.
- Histamine hoopt zich op in je lichaam. Deze klachten kunnen lijken op allergieën (jeuk, huidreacties, verstopte neus, astma-achtige verschijnselen), maar ook spijsverteringsklachten, hoofdpijn, hartkloppingen, onrust, vermoeidheid komt dan vaak voor.
- De reactie is meestal niet ultra-snel zoals bij allergieën, maar is eerder afhankelijk van hoeveel histamine je binnenkrijgt en hoe goed je afbraaksysteem werkt. De reactietijd kan daardoor heel erg verschillen (van uren tot dagen).
Wat is MCAS (Mestcelactivatiesyndroom)?
Bij het mestcelactivatiesyndroom (afkorting is MCAS) reageert het immuunsysteem overreactief. De mestcellen vallen dan niet alleen indringers aan, maar ook alles wat zij denken dat indringers zijn. Hoe langer ze dit doen, hoe vermoeider ze (en het lichaam dus ook) raken en hoe meer en sneller ze ergens weer op reageren. Ook kan het zo zijn dat mestcellen verkeerde opdrachten krijgen. Dit gebeurt wanneer de mestcelreceptor, die op de celwand van een mestcel zitten, overgevoelig geworden is en hierdoor verkeerde opdrachten geeft. Je ziet vaak dat schimmel hier een onderliggende oorzaak van is, maar het kan ook door de ziekte van Lyme en andere bacteriele, parasitaire of virale infecties komen. Of onverwerkte traumatische gebeurtenissen. Het lichaam is in ieder geval ergens door ontregeld geraakt en blijft in die ontregeling hangen. Zo zou je MCAS kort kunnen samenvatten. Belangrijkste punten bij MCAS:
- Bij MCAS reageren je mestcellen te vaak of te heftig op triggers.
- Ze geven daardoor te veel stoffen af: histamine, tryptase, prostaglandines, leukotriënen etc.
- De klachten zijn heel divers en kunnen per persoon enorm verschillen. Je kunt zowel allergie-achtige klachten hebben als spijsverteringsklachten, verhoogde hartslag, vermoeidheid, cognitieve problemen, etc.
- Er is ook overlap qua klachten. Bij MCAS kunnen de symptomen erg lijken op allergieën, vanwege de snelle reactie van je lichaam. Maar ook op intoleranties vanwege de verlate reactie van je lichaam. Ook kunnen ze lijken op auto-immuunreacties.
- Hier zit, net zoals bij intoleranties, een onderliggende oorzaak onder die zeker te verhelpen is. Bij MCAS is het alleen net wat complexer dan bij een gewone intolerantie.
Waarom het belangrijk is om het verschil te weten?
Het begrijpen van deze verschillen is belangrijk, want het bepaalt hoe je ermee omgaat. Bij allergieën gaat het meestal om het vermijden van het allergeen en soms medicatie gebruiken om de directe klachten te verminderen. Het is lastiger om van echt allergieën af te komen, alhoewel dat wel mogelijk is.
Intoleranties kan je echt wat aan doen. Hierbij draait het om het ondersteunen van je spijsvertering, het verbeteren van je enzymproductie en het vermijden van belastende voedingsmiddelen.
Histamine-intolerantie valt onder de intoleranties, maar hier gaat het specifiek om de afbraak van histamine. Je lichaam moet genoeg DAO en HNMT aanmaken om histamine af te voeren en ook andere enzymen kunnen invloed hebben op je histaminelevels. Als dat niet goed gaat, stapelt histamine zich op en ontstaan klachten.
Bij MCAS is het allemaal een stuk complexer. Je mestcellen zijn dan overactief en geven te veel stoffen af, waardoor je lichaam eigenlijk laat zien dat het flink uit balans is en echt grondige aandacht nodig heeft. Daarbij spelen dezelfde punten als bij intoleranties en histamine-intolerantie een rol, maar het gaat nog verder: je lichaam rust en herstel geven, triggers verminderen of vermijden, kijken naar onderliggende belastingen (zoals zware metalen, schimmels, parasitaire of bacteriële infecties of trauma) en werken aan zenuwstelselregulatie.
Je kunt ook allergieën, normale intoleranties, een histamine-intolerantie en MCAS hebben. Dat heb ik zelf ook (gehad). Dan lopen eigenlijk alle processen die hierboven benoemd zijn door elkaar heen, en is het ook een signaal voor jou: er is werk aan de winkel. Heb je zelf MCAS of intoleranties en heb je behoefte aan iemand die meekijkt hoe je hiermee het beste kan omgaan? Stuur me gerust een berichtje en dan kijk ik wat je voor je kan doen.
Hopelijk heb je wat geleerd van dit artikel over het verschil tussen een allergie en een intolerantie.
Mocht je nog vragen hebben, of ervaringen willen delen, laat deze dan hieronder achter in de reacties.
Supplementen
Zelf koop ik veel van mijn supplementen op iHerb. De kosten liggen wat lager dan andere webshops, er is veel aanbod en het is vrij snel in huis (vaak binnen een week). Ik word niet gesponsord door iHerb. Wel heb ik een kortingscode waarmee je 5% – 10% korting krijgt: AFK7966
- DAO enzymen – Kidney supplementen
Een nier supplement zit vol met DAO. Met DAO kan je beter histamine-rijke producten verwerken. Er zijn veel verschillende merken te vinden op iHerb. - Anti-histamine – Solgar Quercetin Complex
- Anti-histamine – Homeopathisch
Hier kun je verschillende bloedtesten bestellen (voor zowel DAO, histamine en ook andere intoleranties en allergieen)
